Op zaterdag 14 maart jl. heb ik een rondleidingsarrangement georganiseerd rond de tentoonstelling "Betoverd door vrouwen, J.W.Waterhouse (1849-1917)" in het Groninger Museum. Een verslag.

Om 11 uur ontving ik in het atelier aan de Witterstraat een acht-koppige groep deelnemers. Het waren overigens geen koppige deelnemers, integendeel ze hadden zich opgegeven voor het arrangement met het uiteindelijke doel de ongelooflijk mooie schilderijen van John William Waterhouse te aanschouwen. We beginnen de dag met een bakkie en iets lekkers in het atelier. Even kennis maken en/of bijkletsen. Na een kort praatje over de indeling van de dag start ik de documentaire van de AVRO in samenwerking met het Groninger Museum. Een boeiende gevarieerde film. Geen saaie biografie met feiten, maar indrukken en meningen van diverse "Waterhouse-kenners" die op luchtige manier worden afgewisseld met stromingen, gegevens en nieuwsfeiten uit Waterhouse`s tijd.

Omdat er een uur lang informatie op de groep wordt afgevuurd, is het nu tijd voor wat ontspanning. De lunch. Mijn dierbare vriendin had in haar appartement een supergezellige tafel gedekt, geheel in de sfeer van Waterhouse. Compleet met rozen, gourgettesoep met zalm, vruchtensap en nog veel meer. Na al dit genot voor de inwendige mens begaven wij ons naar de stad (als je het over de stad hebt in het noorden kan dat alleen maar gaan over Groningen..). Erg handig xe9n goedkoop: met de auto naar Haren en met de Citybus naar het station. Je stapt in feite voor de deur van het Museum uit.

Vxf3xf3r de rondleiding vertel ik enkele feiten en informeer over de rondleiding. Ik haal er een aantal werken uit waarover ik iets vertel en geef de deelnemers aan het eind de gelegenheid om zelf de andere werken te bekijken. Grappig om te zien dat er naast mijn eigen groep steeds museumbezoekers staan mee te luisteren die in de veronderstelling zijn dat je een xe9xe9n of andere medewerker van het museum bent. Er kwam later zelfs een wildvreemde mevrouw op mij af om iets te vragen over een schilderij. Ik viel overigens door de mand omdat ik het antwoord schuldig moest blijven! De vrouw vroeg namelijk of ik iets wist over de misterieuze blauwe cirkelvormige lijnen op het schilderij "De Vrouwe van Shalott" (1894) We hebben ons daar als groep ook al over verbaasd. Waarschijnlijk is het iets van een kluw blauwe wol. Als je dichtbij het schilderij staat lijkt het nxe9t of iemand het schilderij met een blauwe balpen heeft bewerkt. Een gestoorde gek die een poging gedaan heeft om het werk te beschadigen. Het was mij eerlijk gezegd nog niet eens opgevallen. Documentatie op internet verschaft mij ook geen duidelijkheid hierover. Het enige dat ik zelf kan bedenken is dat Waterhouse het verstrikt raken in draden hiermee extra wil benadrukken. Als je goed kijkt zijn deze blauwe draden ook elders op het schilderij zichtbaar. Wellicht dat een Waterhouse-expert ons hierover opheldering kan geven. Ik kan er ook een prijsvraag van maken.

Wordt vervolgd….

Schilderweken in de Provence

Een blauwgrijze volvo stopt voor mijn huis. Het is vroeg. Heel vroeg. Gerard, een alleraardigste man uit Hoogeveen, die ik nog maar sinds een week ken, heeft aangeboden om mij naar het 1300 kilometer verderopliggende gehuchtje Lachau te brengen. Luxe bak! Een voormalige directeurswagen. Cruisecontrol, airco, ik voel me de koning te rijk! Heb zelf af en toe ook ff een paar honderd kilometer gestuurd. Met de pink!
En Gerard? Het is net of ik hem al jaren ken! Heel bijzonder. Hij besloot op de kennismakingsavond dat ie het zo leuk vond dat ie meteen voor veertien dagen tekende! Dus ook de terugreis was gewaarborgd.
Wat wil je als kunstenaar nog meer?

Ik viel van de ene verbazing in de andere! Aangekomen in Lachau, het was inmiddels 20.15 uur, stond er buiten een gedekte tafel klaar. Zagen we het goed? Had de eigenaar zelfs tafeldames met precies bijpassende leeftijden geregeld? Nee. Het waren Harma en Corrie twee deelneemsters aan de eerste schilderweek. Zij waren al een dag eerder gearriveerd met het vliegtuig. Een reis die we bij u als toekomstig deelnemer(ster) van harte aanbevelen! Eindhoven-Marseille. Retour voor nog geen honderd euro!Tegen een vergoeding haalt de Patron je dan zelfs van het vliegveld!
We kregen een maaltijd voorgeschoteld waarbij je werkelijk geneigd bent om ook je bord op te eten! Onwaarschijnlijk! Vanaf heden hebben we de "beschikking" over Chef-de-Cuisine Tim en zijn charmante vriendin en gastvrouw Ruth. Tim is kok en werkt in een restaurant in Groningen. Vanaf nu krijgen de schilderweken dus een exclusief karakter door de toegevoegde waarde van deze haut-cuisine!Wees er dus snel bij, beste mensen!

Na een prima nachtrust, in Lachau wordt de oorverdovende stilte af en toe onderbroken door hele sympathieke nachtgeluidjes, bijv. van uilen, staat het ontbijt, net als iedere ochtend om 9 uur klaar. Dat alleen al geeft je zo`n heerlijk vakantiegevoel. We nemen plaats op de gezellige veranda van het huis waarover de zon haar comfortabele ochtendstralen uitwerpt en al gauw komen de gesprekken los over kunst, cultuur, muziek, commercie, verafgoding van grote meesters etc.

Na de lunch bekijken we een instructie DVD van een kunstenaar die, gewapend met slechts een krijtje, kneedgom, een penceel, tissues en een vel papier, een glooiend landschap in Limburg weet vast te leggen. Leerzaam. Vooral de technieken en de vlotheid van tekenen.
Om 16.00 uur arriveren we bij een plek met uitzicht op het prachtige kerkje vlak achter het huis, de Notre Dame de Calma. `s Avonds kijken we naar de EK-finale. Onze zuiderburen winnen.Het is hen gegund!

Dan begint het serieuze werk. Kleur. Pastelkrijt. Exe9n van de deelneemsters in erg fanatiek. Ze was natuurlijk ook al een dag eerder gearriveerd. Er wordt door haar voorgesteld om heel vroeg te beginnen. Lettend op de fronsende bewegingen van de wenkbrauwen van de andere deelnemers probeer ik voorzichtig om het voorstel in de groep te gooien. Resultaat: om 07.30 uur (!) staan en zitten we achter de ezels bij een naburig uitzichtpunt. Lange schaduwen worden door de zon over het landschap gelegd als repen deeg die mijn moeder vroeger over de appeltaart legde. Ze worden gevormd door de ondergrond. Poxebtisch hxe8? Prachtig!

Aan het eind van de middag besloten we een tekensessie model te doen. Ruth onze charmante gastvrouw , wierp zichzelf plotsklaps op tot professioneel model!Met hetzelfde fanatisme als die ochtend werd er geopperd om de volgende dag een schildersessie portret/model te doen! Je moet maar durven! Ruth heeft de volgende dag in de tuin van het huis (in de schaduw  weliswaar)met enkel een onderbreking voor de lunch van 10.00 tot 16.00 uur stilgezeten!Ga er maar aan staan! Ik heb haar aansluitend onmiddellijk contractueel  vastgelegd voor het atelier. Stel je voor, straks wordt ze nog gescout of zo…

De volgende dag brengen we een bezoekje aan Buis les Baronies, en klein stadje op ongeveer 50 kilometer afstand van Lachau. Er is een uitgebreide markt. Het leuke van een schilderweek is dat je door de uitstapjes toch ook een vakantiegevoel krijgt. Het hoort er gewoon bij en het is soms even een aangename afwisseling met het schilderen. Heerlijk om wat rond te snuffelen tussen de kraampjes. Strohoeden, (Afrikaanse) kleding, teenslippers, Provencaalse streekproducten, Nogakraampjes met wonderschone verkoopsters, je komt het allemaal tegen. Het terrasje in de schaduw van de lindebomen doet ons in deze warme omstandigheden allemaal goed!Prachtig stadje, trouwens!  

Leuk, allemaal maar wordt er nog geschilderd? Daar is het deze week immers allemaal om begonnen. Ja, er wordt geschilderd. In het dorpje Lachau. Het grappige is dat wanneer je een schilderweek organiseert, je doorgaans in de omgeving op zoek gaat naar mooie plekken. Nou hoef je daar in de Provence hoe dan ook niet ver te zoeken want naar welke kant je je blik ook richt, het is daar allemaal even mooi!Er zijn geen saaie plekken.Maar bij het idee om in de omgeving te gaan zoeken vergeet je soms dat het dorp waarin je zelf verblijft eentje van werkelijk ongekende schoonheid is.En oud. Middeleeuws. Met een prachtig kasteel en een hele mooie kerk en een idyllisch pleintje met dito fontein. Reden genoeg om daar midden in het dorp ons kampement (materiaal, ezels, etc.)op te zetten.

De volgende dag is een hele bijzondere dag. Er staat een bezoek aan het atelier van Cxe9zanne in Aix-en-Provence op het programma en we zijn uitgenodigd voor de heropening van het restaurant van de dochter en schoonzoon van Gerard in het nabijgelegen Salon de Provence.

Atelier Paul Cxe9zanne

Bent u kunstliefhebber en gexefnteresseerd in het impressionisme dan beveel ik een bezoekje aan het atelier van Paul Cxe9zanne en de omgeving waar hij opgroeide, lange tijd van zijn leven verbleef en veel, heul, heul veel schilderijen maakte, van harte bij u aan. Zeker als u vlakbij de middellandse Zee verblijft. Het is een soort bedevaartsoord. Het atelier zelf doet in niets meer denken aan de oude foto van het gebouwtje bovenop de heuvel in een verstild natuurgebied. Een overzichtsfoto maken is bijna onmogelijk. Het gebouw wordt omgeven door hoge bomen en struiken en ligt midden in een woonwijk. Er zijn natuurlijk ook heel wat jaartjes voorbij gegaan. Exe9nmaal binnen lijkt het of de meester zelf nxe9t even naar de markt is om wat nieuwe appels te halen. Hard nodig, want de appels die er liggen (een soort gemummificeerde exemplaren) leken daar ook al vanaf 1860 te liggen! "Ik zal Parijs versteld doen staan met een appel!" (xe9xe9n van zijn bekendste uitspraken…) De schildertas, de ezels, de strandstoel, alle spullen liggen er nog gewoon! Bijzonder. Met dank aan de Amerikanen die het atelier kochten en het lieten openstellen voor publiek. Je weet anders maar nooit wat er met zo’n plek gebeurt. Rare jongens, die Fransen!

Ik smste naar een vriendin dat we een bezoekje gingen brengen aan het atelier van Cxe9zanne en dat we van hem zelfs een rondleiding zouden krijgen. Ze reageerde daar niet op. Dat zegt genoeg over haar kunstkennis, die ik hoognodig moet bijspijkeren!!

Het feest

De dochter en (Franse) schoonzoon van Gerard hebben een restaurant in Salon De Provence op een sprookjesachtige locatie. Tegenover een dierentuin en in de nabijheid van een werkelijk schitterend kasteel. (Ruth voelde zich een We waren uitgenodigd voor het feest ter gelegenheid van de heropening van het restaurant. Live muziek , overheerlijke hapjes en drankjes en een erg gezellige sfeer op het buitenterras waar je over de muur de landerijen in kon kijken.Helaas was er niet veel tijd want Harma en Corrie zouden de volgende morgen al voor dag en dauw vertrekken naar Marseille naar het vliegveld. Achteraf was het niet helemaal logisch. We vertrokken namelijk om een uur of 9 van Salon weer terug (1.30 uur rijden…) naar Lachau voor een korte nachtrust. Gerard bleef bij zijn dochter en Henk bracht de dames in alle vroegte naar het vliegveld om vervolgens Gerard weer op te pikken en mee terug te vervoeren. Snapt u het nog? En is het nog interessant? We hadden dus beter een overnachtinkje kunnen doen in Salon want dat is niet ver van Marseille. Maar als we dat gedaan hadden zouden we een bijzonder gezellige afscheidsborrel hebben gemist waar de hachelijke terugreis van Corrie en ondergetekende (in de auto van Gerard) met veel humor en drank werd nabesproken. De nachtrust werd alleen nog maar korter. Nou ja, we hadden het er allemaal voor over. dat was meteen het afscheid van de eerste groep.

De tweede groep

Teruggekeerd van het feest zagen we dat er op het terrein bij het huis Le Rxeave reeds een caravan en een camper waren gestationeerd. Piet en Tinie vd Ploeg en hun dochter Hilde met haar (voorbeeldige)gezin. Een andere groep, een grotere groep, verse deelnemers, andere karakters. We hebben besloten om, als we weer twee aaneensluitende weken doen, er een rustdag voor de organisatie tussen te plakken. Even acclimatiseren.Even een dag omschakelen. Dit is meer een praktische kwestie. Daar zal ik u niet mee vermoeien. Toen de dames Joke, Elizabeth en Irene die zaterdagmiddag waren gearriveerd was de club compleet.

Na de begroeting, de reisverhalen, de lunch en vxf3xf3r het avondeten werd er een tekensessie met houtskool gehouden bij de Notre Dame de Calma. Die naam alleen al! Je denkt aan een cathedraal maar in werkelijkheid is het een schitterend oud kerkje achter het huis, waarin het altijd koel is en waar een nagalm van vele seconden hoorbaar is. (prachtig voor muziek) Er staat overigens niets meer in de kerk maar als er zo nu en dan eens een concert wordt gehouden, worden er stoelen neergezet. Het tekenen met houtskool is een ideale warming-up.   Het klinkt misschien merkwaardig maar van houtskooltechnieken kun je absoluut voordeel hebben bij het schilderen. Je ontdekt de vele mogelijkheden van het eenvoudige materiaal en let daarbij vooral op toonwaarden, iets dat bijv.van groot belang is binnen het schilderen. 

Al snel was ook de tweede groep gecharmeerd van onze kok Tim. En van zijn maaltijden…Ook de tweede week hebben alle maaltijden buiten plaatsgevonden!

Iedere zondag in het seizoen is er in het nabijgelegen plaatsje Sxe9deron een klein marktje met hoedjes, kleding en streekprodukten. Altijd gezellig om even een kijkje te nemen. Die middag gaat er voor het eerst geschilderd worden. Zoals Claude Monet vocht tegen de elementen, hij schijnt eens met schildermateriaal en al de woeste zee in te zijn gesleurd(werd hem zelfs bijna noodlottig!), zo lieten wij ons niet uit het veld slaan door een overtrekkende regen/onweersbui. We hadden zelfs een noodplan. Mocht het onweer losbarsten, dan zouden we met z`n allen in de aanwezige auto`s gaan zitten en zouden de tot dat moment geproduceerde kunstwerken onder de auto`s  in veiligheid worden gebracht. Het werkte. Exe9n van de deelnemers maakte zelfs gebruik van de elementen door het kunstwerk juist niet onder de auto te leggen. Met verbluffend resultaat. Soms moet je de natuur een handje helpen maar soms helpt de natuur zelf een handje! 

maandag 7 juli. De rust in het middeleeuwse dorpje Lachau wordt ruw verstoord door de ronkende motor van een volvo. De wagen wordt vervolgens pontificaal op het dorpsplein bij de fontein geparkeerd en de maxeetre en zijn garcon stappen uit. Ze beginnen met het uitstallen van teken- en schilderspullen die uit de kofferbak komen. Er worden ezels opgezet en al snel verschijnt de groep cursisten om hierachter plaats te nemen. De verf wordt op de paletten aangebracht. Enkele dorpsbewoners kunnen hun nieuwsgierigheid niet langer bedwingen. De volgende morgen wordt er, evenals bij de eerste groep, portret geschilderd in de tuin. Om 11 uur arriveren Jean Luc en Mariska, de schoonzoon en dochter van Gerard. Het is een heerlijk ontspannen dag en Mariska schildert mee. Ze heeft het talent niet van een vreemde. Prachtig om te zien hoe vader en dochter met schilderen bezig zijn. Jean Luc geniet optimaal van zijn vrije dag!De dagen daarna verlopen uitstekend. Er wordt flink geschilderd, een barbecue georganiseerd en een bezoek gebracht aan het schilderachtige Orpixe8rre. 

Het is alweer even geleden dat ik mij na een dag schilderen op een boot op het Zuidlaardermeer (net als de Claude Monet met zijn atelierboot…) naar het dorp Zeyen begaf voor een bezoek aan de Orangerie waar op dat moment de laatste dagen bezig waren van de expositie over de Russische kunst. Exe9n van de cursisten had mij al gewaarschuwd: De expositie is nog tot het weekeind, dus je moet snel wezen…
Ik was nog op tijd.Het was inmiddels half zes en om zes uur zou de tent sluiten.
Een aardige mevrouw was zelfs bereid om voor mij als late bezoeker de video nog even aan te zetten.
"Kijkt u nog even rustig rond, meneer, als u vragen hebt dan hoor ik het wel".
Dat is nou het mooie van het platteland. Geen stress!

Ik houd mij de laatste periode heel erg bezig met het impressionisme, een stroming die mij xe9rg aanspreekt. Voor liefhebbers van impressionisme is deze expositie zeker de moeite waard.
Van het schilderij hiernaast werd op de video vermeld in hoeveel verfstreken het op doek is gezet. Ik weet het aantal niet meer. Driehonderdxe9xe9nentwintig of zo. Ik vond  het heel bijzonder dat er kennelijk kunstenaars zijn die het aantal verfstreken bijhouden! Daarover doordenkend kun je concluderen dat de verftoetsen zeer doordacht en bewust zijn neergezet. Geen gepruts met correcties en zo. Het grappige is dat je, kijkend naar een massa overlappende  en mooi op kleur geranschiktte verfstreken opeens een jongetje met zwart petje ontdekt die, zoals het mij overkomt op een rots zit te tekenen of te schrijven. De boot rechtsonder is sneller ontdekt. 

Op de site van de orangerie: www.de-oranjerie.nl (het is daar trouwens oranjerie…) kun je de schilderijen nog zien in een overzicht met prachtige duidelijke foto`s. De expositie zelf is al afgelopen dus u zult het met de foto`s moeten doen.
Mijn collega was een week voor mij al wezen kijken en hij merkte op dat het een mooie expositie was, maar dat de kwaliteit van de werken zeker niet vergeleken kon worden met de grote Russische meesters zoals Repin, Levitan of Shishkin.
Je kunt dat inderdaad zien aan het werk op deze afbeelding. Er is prachtig met licht en sfeer gewerkt en  er is qua techniek ook niets op aan te merken maar vergelijk je het met het werk van Ilja Repin, dan is dat toch van een heel ander caliber.

Zoals ik al zei, voor liefhebbers van het impressionisme valt er heel wat te genieten. Ruim, mooi  kleurgebruik, prachtige verftoetsen en vooral sfeer. Tijdens de schilderweken in de Provence heb ik me nog eens goed verdiept in het impressionisme. De fabelachtige techniek en de kunst om een sfeer neer te zetten op het witte doek en daarbij meestal "au plain air" of "a la prima" (gelijk op het doek knallen) te werk te gaan. Onzag!Ook voor iemand als Cxe9zanne, waar we vandaag de dag heel veel aan hebben te danken. Over het bezoek aan zijn Atelier in Aix-en-Provence kunt u binnenkort alles lezen in mijn volgende weblog over de schilderweken in de Provence.

In kunst- en uigaansbijlages van diverse kranten had ik er al iets over gelezen. Vooral de afbeelding van Ophelia (geliefde van Deense prins Hamlet uit gelijknamige toneelstuk van Shakespeare) trok mijn aandacht. Het is absoluut schandalig maar vxf3xf3r mijn bezoek aan de tentoonstelling van John Everett Millais (1829-1896) had ik nog niet eerder van de beste man gehoord. En nadat ik zelfs tweemaal naar het Van Gogh museum ben afgereisd ben ik dat hoe langer hoe betreurenswaardiger gaan vinden!Deze kunstenaar behoort zonder twijfel bij de allergrootsten der aarde!

Na een bezoek te hebben gebracht aan het atelier van (collega) kunstenares Liesbeth van Keulen begaven wij ons (Johan Lanting, collega van Atelier 99 en ondergetekende)naar het Van Gogh. Het was die dag ijzig koud. "Gisteren lag hier nog sneeuw" vertelde Liesbeth, "witte Pasen 2008!". Wat doen we, als er bij het Van Gogh net zo`n rij bezoekers staat als bij het Rijksmuseum? beraadslaagden we in het voorbijgaan aan een werkelijk immense rij verkleumde toeristen en bezoekers.
We hadden alledrie niet zo`n zin in een uur wachten in de kou! Dan gaan we wat anders doen. Op dat moment niet beseffende dat het bezoeken van Millais het wachten dubbel en dwars waard zou zijn. Een bijzonder sympathieke medewerkster loodste ons, museumkaarthouders, naar binnen.

Als een geroutineerde museumbezoeker raasde Johan op zijn bekende wijze met een bijna oneerbiedige snelheid langs de meesterwerken. Hij houdt niet zo van geneuzel. Liesbeth en ik namen er uitgebreid de tijd voor. We spraken een tijd af om elkaar weer te treffen in de hal. Grappig dat iedereen er zo zijn of haar eigen manier van tentoonstellingsbezoek op na houdt. Met de wetenschap dat je tijdens zo`n bezoek een bijna onverwerkbare hoeveelheid indrukken opdoet is het raadzaam om geconcenteerd en accuraat te werk te gaan. Ik vraag me ook wel eens af of er met het inrichten van een tentoonstelling  rekening wordt gehouden met de concentratie van de gemiddelde bezoeker?

Het leek ons leuk om de rondleiding te volgen. Vaak krijg je dan de benodigde informatie over de schilder en zijn werk, waardoor het bekijken van de schilderijen nxf3g interessanter wordt. Is het leuker om in een sportwagen te racen als je vooraf wetenswaardigheden krijgt te horen over techniek en motorvermogen? Ik weet het eigenlijk niet. Soms is het ook leuk om dingen zxe9lf te ontdekken in plaats van hapklare brokken. Wat in ieder geval wxe9l leuk is, is dat als je met drie kunstenaars bent, je gaat letten op schildertechnische zaken zoals verftechniek, toets, compositie, vorm, vlak, kleur etc. etc. Maar je moet dan wel weer oppassen dat je daardoor de essentie van het schilderij mist namelijk: raakt het je?

Een heleboel schilderijen van deze Britse meester raakten ons in ieder geval wel! Allereerst waren daar de werken uit het Prerafaxeblitische tijdperk. Als ik op wikipedia de term "Prerafaxeblieten" intoets krijg ik de volgende omschrijving: Prerafaxeblisme is een 19e eeuwse Britse kunststroming welke in 1848 werd opgericht door William Holman Hunt, John Everett Millais en Dante Gabriel Rossetti. De Prerafaxeblieten (een vertaling van de Engelse naam Pre-Raphaelite Brotherhood) noemden zich zo, omdat ze de schilder Raphaxebl overgewaardeerd vonden en terug wilden naar de schilderkunst van voor zijn tijd. Ze legden de basis voor de Jugendstil. Het Prerafaxeblisme sluit aan bij de renaissance en neorenaissance. De schilderijen zijn romantisch van aard en leunen aan tegen de populaire Arts-and-craftsbeweging.De doeken hebben een schijn van vroom pixebtisme, de schilders waren dan ook academisch opgeleid.

Het eerste werk dat Millais tentoonstelde na de oprichting van het PRB was "Isabella" (zie afbeelding)

Dit werk was volgens mij niet te zien op de tentoonstelling. Of ik heb het volledig gemist vanwege de vele indrukken, of ik heb het totaal over het hoofd gezien! (Ik zal onze gastvrouw nog vragen of zij het wxe9l heeft zien hangen…Wxe9l staat het werk afgebeeld in de prachtige catalogus, die verkrijgbaar is in het Van Gogh) In elk geval zijn de initialen van de broederschap PRB te zien op de zetel van Isabella. Het werk werd in de Royal Academy erkend als een manifest van de nieuwe beweging. Een ander werk uit dezelfde periode die we zeer zeker hebben zien hangen is "Christus in het huis van ouders" (afbeelding hieronder) Dit werk zorgde destijds voor hevig kritische reacties op weergave van de personen, bijbelse figuren in moderne kleding, alledaagse trekken, ros haar, vuile teennagels etc.
Met name uit de protestantse hoek. Ook ging de kritiek over de symboliek van de rooms-katholieke liturgie in het schilderij. Qua schilderstijl (een bijna frescoachtige stijl en techniek) druiste het werk in tegen de academische regels.

Erg onder de indruk waren we van een klein schilderijtje genaamd "Het bruidsmeisje". Er gaat bijna een soort magie van het werk uit. De manier van schilderen, de symboliek en de uiterst gedetaileerde elementen en de sensuele gelaatsuitdrukking van het model. Een bijzonder effect dat mij opviel was het scherpe contrast tussen de achtergrond en het rode haar van het meisje. Het lijkt zelfs of het meisje is uitgeknipt en opgeplakt. Liesbeth ontwaardde enkele nog zichtbare potloodlijnen en in de catalogus wordt beschreven dat de schetsmatige (zichtbare) ondertekening aangeeft dat Millais direct op het doek naar het levende model werkte. Soms kun je eindeloos naar een schilderij kijken. Je doet dat meestal niet uit fatsoen voor de andere bezoekers. Die zijn ook gekomen om iets te zien. Een schilderij waar je wel uren naar zou willen kijken is Millais` beroemdste werk "Opheilia" naar het toneelstuk Hamlet van Shakeseare. Over dit werk valt veel te vertellen maar ik zal het bij enkele interessante feiten houden, tenminste, als u het als lezer nog interessant vindt… Millais schilderde de achtergrond in vier maanden. Men heeft er enkele botanici op los gelaten om deze achtegrond nauwkeurig te observeren en er is gebleken dat de struiken, bloemen en planten nooit tegelijk in bloei zouden kunnen staan. Waar maak je je druk om, zou je denken, ware het niet dat Millais als het ware in die vier maanden met de natuur meeschilderde, zodat de planten en bloemen op het doek wel "doorbloeien". Het meisje dat model lag (de slanke roodharige dichteres Elisabeth Siddal) moest langdurig met een jurk aan in een badkuip liggen en liep daardoor een flinke longonsteking op! Dit tot groot ongenoegen van de vader van het model.

Het is werkelijk verbazend hoe gedetailleerd Millais dit meesterwerk schilderde. Met dezelfde verbazing heb ik staan kijken naar het stro onder de voeten van de twee meisjes uit het schilderij "De terugkeer van de duif naar de ark". Veel werken deden mij ook denken aan de tentoonstelling in het Groninger Museum van Akseli Gallen-Kalela. De manier van schilderen, de ongelofelijke effecten en de portretten die me ook weer erg aan Ilja Repin deden denken. Exe9n van de sfeervolste werken van de tentoonstelling vonden wij "De avond van Sint-Agnes". Daar weet Millais op een werkelijk fabelachtige wijze het blauwachtige maanlicht  door de ramen van het vertrek waarin zich een vrouw bevindt te treffen! Bijzonder indrukwekkend. Eigenlijk geldt dat voor de hele tentoonstelling. Maar….helaas, helaas! Op het moment dat u dit verslag leest is de expositie al afgelopen! Mocht u echter in Engeland of waar dan ook ooit iets tegenkomen van Millais dan raad ik u ten zeerste aan om te gaan kijken!

Klaas-Jan

Expositie: Lucian Freud
Plaats: Gemeentemuseum Den Haag
Bezocht: Zaterdag 12 april

"Uw bestemming wordt vanzelf omgeroepen!" snauwde de Hagenese trambestuurder naar mij op mijn vriendelijke vraag welke halte ik moest hebben voor het gemeentemuseum.
Ik begrijp het wel, deze mannen (en/of vrouwen) krijgen dagelijks honderden van dit soort vervelende reizigers in hun tram die vermoeiende vragen beginnen te stellen.
Maar een buschauffeur uit Tweede-exloxf6ermondschekanaal zou bereid zijn om je bij de deur van de boerderij af te zetten en je te helpen om je spullen ff naar binnen te dragen.
Bij wijze van.

Ik was vroeg. De deuren aan het einde van de lange gang werden nauwlettend door de inmiddels flink gegroeide rij bezoekers geobserveerd.
Na op het bankje bij de vijver vxf3xf3r het museum nog enkele schaarse zonnestralen te hebben opgevangen, spoedde ik mij naar binnen.
Ik kwam in de rij achter twee mopperende dames te staan.
"Ik vind het geen stijl! Heb je net zo`n dure cursus van de Vrije Academie betaald, moet je voor een excursie txf3ch gewoon in de rij staan!"

Na het tonen van mijn jaarkaart begaf ik mij meteen naar boven.
Ik kwam uiteindelijk voor Freud en hoe prachtig de architectuur van het Gemeentemuseum ook was, ik had op die dag nog een druk programma.
Bij het horen van de naam Freud denken we meteen aan de beroemde psychiater.
Maar dat was Lucian`s opa Sigmund.
De inmiddels 85 jarige Lucian geniet wereldwijd ook grote bekendheid.
Onlangs werd een schilderij van hem voor een recordbedrag geveild. Ik meen zelfs het duurste schilderij ooit van een nog in leven zijnde kunstenaar.
Dan doe je het aardig goed.
Van Gogh zou zich drie keer omdraaien in z`n graf als ie dat hoorde… Altijd weer dat rotgeld!

Opa Sigmund en kleinzoon Lucian hebben txf3ch iets gemeen.
Ze verstaan beide de kunst om de ziel van de mens geheel bloot te leggen, hetzij elk op hun eigen wijze.
Lucian doet het met verf. Veel verf. soms zo pasteus dat er haast een relixebf ontstaat.
Je zou denken dat deze schilder met veel opgebouwde lagen verf te werk gaat maar het blijkt dat niets minder waar is. Na een dunne schets begint hij meteen vanuit het gezicht (model) gedetailleerd te schilderen waarna hij doorwerkt met het lichaam en de omgeving. Het schilderij voltooit zich als een soort legpuzzel. Je kan dat zien bij enkele studies waarbij de omgeving niet is geschilderd (helaas kon ik gen afbeelding vinden, maar je ziet hem voorbij komen op het overzichtsfilmpje op de site van het gemeentemuseum)

Voor de vegetariexebrs onder ons is het bezoeken van de tentoonstelling een beproeving! Je ziet vlees. Veel vlees. Freud staat bekend om zijn naakten die in allerlei houdingen en standen genadeloos zijn afgebeeld. Op tv zag ik een programma waarbij een aantal mensen die niets hadden met musea en tentoonstellingen werden geconfronteerd met de schilderijen van Freud en ze werden verzocht om een eerlijk commentaar te geven. Interessant, knap gedaan, maar ik zou het niet boven de bank willen hebben, was de toelichting van xe9xe9n van de deelnemers. Pas toen Sam Drukker zijn visie over het waarom van naaktmodel gaf (ondermeer vanuit technisch oogpunt en hoe de schilder het model ziet) werden de ogen van de drie toeschouwers geopend en gingen ze anders naar de schilderijen kijken.
Interessant.

Het is, vind ik, dan ook goed om alvorens een tentoonstelling te bezoeken, iets te weten over de kunstenaar. Hetzij via een TV documentaire hetzij internet of een lezing. Ik mag dan ook graag "meeliften" met een rondleiding. Je hoort dan achtergronden of boeiende wetenswaardigheden. Ook in het gemeentemuseum was juist een rondleiding bezig. De vertelster wist veel maar presenteerde het m.i. een tikje overdreven, alsof het een kleuterklas betrof. Heel mooi was het om te zien hoe groot het verschil is tussen zijn vroege en zijn late werk.

Mij sprak een portret erg aan (zie afbeelding) omdat het bijna karikaturaal geschilderd is en omdat er schitterend met kleurvlakken is gewerkt die als het ware zo zijn opgebouwd dat daarmee de gezichtsuitdrukking van de man bepaald wordt. Ik schilder mijn eigen portretten vaak nxe9t iets te glad en te natuurgetrouw en ben altijd gexefnteresseerd in de wekwijze van andere kunstenaars en dan in het bijzonder de portretschilders. Vooral als er met vlakken wordt geschilderd en er een duidelijke verftoets zichtbaar is.

Mocht je nog gaan buurten in Den Haag, bijv. een bakkie doen bij Jan-Peter of gewoon een uitstapje, dan is een bezoekje aan Freud absoluut de moeite waard! En, mocht je nog tijd over hebben dan is er beneden een hele leuke tentoonstelling van de gebroeders Ooyens, een kunstenaarstweeling die qua uiterlijk en qua schilderen niet van elkaar te zijn onderscheiden!! En in het Mauritshuis naast het torentje van JP kun je je nog even vergapen aan the girl with the pearl earring, de Nederlandse Mona Lisa. Haar blik zal je niet snel vergeten! Het doet wat met je!

Binnenkort het volgende verslag: John Elliot Millais

Klaas-Jan

Al enige tijd loop ik met het plan om voor ze website, www.atelier99.nl , een weblog te gaan bijhouden. Een weblog met o.a. verslagen van expositie-bezoeken. Maar ook andere activiteiten of belevenissen rond Atelier 99. Geschreven in een losse, column-achtige stijl. Voor iedereen toegankelijk!